§ 4. Развіццё федэратыўньгс адносін. Узмацненне цэнтралісцкага нача гку

У Канстытуцыю CCCP час ад часу ўносіліся дапаў- ненні і папраўкі, якія, аднак, не закраналі глыбінныя ac- новы дзяржаўнай будовы. Яны выклікаліся тым, што канстытуцыйнае замацаванне атрымалі пытанні, якія да- тычьшіся арганізацыі галіновага кіравання.

У сувязі з масавай калектывізацыяй, якая пачалася ў 1929 r., ЦВК CCCP заснаваў аб\'яднаны саюзна-рэспуб- ліканскі Наркамат земляробства. Стварэнне камісарыята тлумачылася неабходнасцю ўнясення «адзінства ў пла- наванне і ьараўніцтва сельскагаспадарчай вытворчасцю ў маштабе CCCP і сканцэнтравання ў адзіным цэнтры непасрэднага кіравання буйнымі сельскагаспадарчымі прадпрыемствамі». Як бачна, патрабавалася ўзмацніць цэнтралізацыю ў ьараўніцтве сельскай гаспадаркай.

3 сакавіка 1931 г. Старшыня CHK CCCP пачаў на- зывацца Старшынёй Савета Народных Камісараў Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік і Савета Працы і Абароны.

У наступныя гады арт. 37 Канстытуцыі яшчэ больш часта пераглядаецца. У чэрвені 1933 г. функцыі Народ- нага Камісарьшта працы перадаюцца Усесаюзнаму Цэнтральнаму Савету Прафесійных Саюзаў (УЦСПС). Адбвіўся падзел Наркамата замежнага і ўнутранага гандлю на два самастойныя наркаматы. 3 Наркамата ншяхоў зносін адгалінаваўся агульнасаюзны Наркамат воднага транспарту.

Скасоўваецца Народны камісарыят рабоча-сялянскай інспекцвіі CCCP і адпаведныя камісарьшты ў саюзных рэспубліках з іх мясцовымі органамі, якія «сыгралі сваю станоўчую ролю» (люты 1934 r.). Узамен ствараецца

Камісія савецкага кантролю пры CHK CCCP, якая мела сваіх прадстаўнікоў у саюзных рэспубліках, краях і абласцях.

Для ўзмацнення аператыўна-кіраўніцкіх кантактаў цэнтральнага ўрада з урадамі саюзных рэспублік засноў- ваецца інстытут прадстаўнікоў саюзных рэспублік з правам дарадчага голасу пры ўрадзе Саюза CCP. Прад- стаўнікі рэспублік удзельнічалі ў пасяджэннях Саўнар- кома CCCP, Савета Працы і Абароны, Камісіі Выка- нання пры CHK CCCP.

У лютым 1935 г. VII з\'езд Саветаў CCCP унёс многія новыя змяненні і дапаўненні ў Асноўны Закон. У спісе членаў саюзнага CHK лічыпіся народныя камісары па ваенных справах, унутраных спраў, цяжкай прамысло- васці, лёгкай прамысловасці, лясной прамысловасці, харчовай прамысловасці, унутранага гандлю, збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў, воднага транспарту, сувязі. Адбьшіся адпаведньш змяненні ў канстытуцыях саюзных рэспублік.

У выключным падпарадкаванні Саюза CCP наліч- валася 12 наркаматаў, з іх у саюзна-рэспубліканскіх чатыры: земляробства, унутраных спраў, гандлю, фінансаў. Пры кожным наркамаце ствараўся савет з удзелам прад- стаўнікоў мясцовых органаў і прадпрыемстваў. Цікавая «дэталь»: у РСФСР не было свайго Наркамата ўнутраных спраў. Яго замяняў апарат Упаўнаважанага Наркамата ўнутраных спраў CCCP.

Ввінікам рэканструкцыі народнай гаспадаркі, якая пачалася ў CCCP у канцы 20-х гадоў, былі глыбокія змены ў палітьганым становішчы ў краіне, у кіраўніцкай дзейнасці, у якой узмацняўся цэнтралісцкі пачатак.