§ 3. Сгварэнне часовых напвмчайнмх органаў

У існуючай сітуацыі кіраўніцтву рэспублікі даводзі- лася прымаць новыя намаганні і шукаць новьш сродкі і формы барацьбы з навіслай небяспекай. Як і ў інтттых выпадках, на першае месца стала задача канцэнтрацыі баявых сіл і цэнтралізацыі кіравання ходам барацьбы з тэрарызмам.

Рэўваенсавет Мінскага раёна сканцэнтраваў у сваіх руках усё ваенна-аператыўнае і палітычнае кіраўніцтва. У яго распараджэнні знаходзілася некалькі армейскіх ды- візій, у тым ліку кавалерыя, часці асобага прызначэння, міліцыя. Мінскі рэўваенсавет, які распаўсюдзіў сваю ўладу на тэрыторыю ССРБ, дзейнічаў ва ўзаемадзеянні з Цэнтральным Бюро КП(б)Б.

У кожным з шасці паветаў рэспублікі замест камісій па барацьбе з бандытызмам былі створаны баявыя ўчасткі пад кіраўніцтвам вопытных прафесіяналаў. Каб цясней злучыць ваенна-аператыўныя дзеянні з іншымі мерамі барацьбы, у паветах былі створаны яшчэ і палі- тычныя камісіі баявых участкаў. Узначальваў паліт- камісію старшыня паветвыканкома.

Спалучаючы ў сваіх руках усе рычагі ўлады і ідэалагічнага ўздзеяння ў павеце, паліткамісіі закліканы быпі служыць органамі ўзгаднення ваенных намаганняў з мерамі адміністрацыйнымі, арганізацыйнымі і палітыч- нымі. У пастанове аб паліткамісіях Прэзідыум ЦВК ССРБ звяртаў асаблівую ўвагу на правядзенне агіта- цыйнай і растлумачальнай работы сярод насельніцтва.

У жніўні 1921 г. у сувязі з напружанасцю (асабліва ў СуражскІм і ВеліжскІм паветах), якая павялічвалася, адбыпася падобная рэарганізацыя ў Віцебскай губерні. Губернская камісія па барацьбе з бандытызмам быпа заменена Рэўваенсаветам Віцебскага раёна. Трэба быпо стварыць таксама Паўнамоцную камісію па барацьбе з бандытызмам на Заходнім фронце, тэрытарыяльная сфера дзейнасці якой, згодна з Пастановай Прэзідыума УЦВК, зацверджанай 18 жніўня 1921 r., распаўсюдж- валася на Беларусь і Смаленскую губерню.

Прымаліся меры па ўмацаванню мясцовых дзяржаў- ных органаў міліцыі. Паводле даных Наркамата ўнутра- ных спраў ССРБ (у той час ён кіраваў арганізацыйнай дзейнасцю мясцовых Саветаў), у 116 валасцях рэспублікІ працаздольных валвыканкомаў і рэўкомаў было толькІ 56, «непрацаздольных і недастаткова вытрыманых» — 46, зусім слабьгх, якія патрабавалі неадкладнага змянення, — 14. He хапала канцылярскіх работнікаў.

Для ўмацавання павятовага і валаснога звёнаў савецкага і партыйнага апарату з Мінска камандзі- раваліся на месцы вопытныя работнікі. Амаль напалову быў абноўлены састаў сельскіх Саветаў. У сваю чаргу Масква накіроўвала ў Беларусь ваенных і партыйных арганізатараў, якія мелі вопыт барацьбы з мяцяжамі.

Пасля пераходу да мірнага будаўніцтва насельніцтва было асабліва адчувальнае да далёка нярэдкіх фактаў беззаконнасці, самавольства з боку службовых асоб. Дэкрэт урада ССРБ ад 23 красавіка 1921 г. аб парадку правядзення канфіскацыі і рэквізіцый павінен быў змякчыць адносіны, што абвастрыліся паміж сялянамі і ўладаю. Уводзіліся больш строгія правілы, якія даты- чыліся адміністрацыйных спагнанняў. Была ўзмоцнена ўвага да скаргаў насельніцтва.

У сукупнасці прынятых мер рашаючае значэнне для пераадолення крызісу мела, несумненна, замена харч- развёрсткі харчпадаткам. У красавіку 1921 г. Барысаўскі, БабруйскІ і МазырскІ паветы атрымалі права свабоднага абмену прадуктамі — хлебам, збожжам, фуражом. 14 мая ўрад Беларускай рэспублікі прыняў дэкрэт аб свабодным абмене прадуктамі сельскай гаспадаркі і саматужнай прамысловасці. Гэта азначала канец харчразвёрсткі, аднаго з устояў ваеннага камунізму. 3 гэтага часу селянін пасля выканання харчпадатку мог сам распараджацца лішкамі сельскагаспадарчых прадуктаў — вынікамі сваёй нялёгкай працы, але, прыціснуты адміністрацыйна- камандным прэсам ваеннага камунізму, ён не адразу адчуў рэальную абарону яго гаспадарчых інтарэсаў дзяржавай.