§ 5. Сганаўленне права

У першыя дні і месяцы пасля Кастрычніцкага перава- роту ў Pacii быпо ліквідавана адміністрацыйнае, грама- дзянскае і крымінальнае права быпой Расійскай дзяржавы і адменены ўсе прывілеі, якімі карысталіся чыноўніцтва і ваеншчына.

Першым у Pacii пачало ўсталёўвацца новае дзяр- жаўнае, канстытуцыйнае права, якое замацоўвалася ў Дэкрэце аб міру, Дэкрэце аб зямлі, Дэкларацыі правоў народаў Pacii і інтттых актах. У іх абвяшчалася права ўсіх народаў «России на свободное самоопределение, вплоть до отделения и образования самостоятельного государства»2.

Ha Беларусі першымі канстытуцыйнымі актамі быпі ўстаўныя граматы Беларускай Народнай Рэспублікі, a по- тым акты Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Нармальная законатворчасць на Беларусі пачала- ся толькі ў 1921 r., але разам з тым на тэрыторыі БССР працягвалі карыстацца нарматыўнымі актамі РСФСР, бо

ІДекреты Советской власти. M., 1957. Т. 1. С. 125. 2Тамсама. С. 40.

фактычна БССР разглядалася як частка РСФСР. Так, у Дапаўненнях да Канстытуцыі БССР, прынятых на Другім з\'ездзе Саветаў БССР, прапанавалася ўсім адносна ca- вецкага будаўніцтва кіравацца Канстытуцыяй РСФСР і пастановамі YII Усерасійскага з\'езда Саветаў. Ha Другім з\'ездзе Саветаў БССР былі ўтвораны ЦВК і CHK БССР як вышэйшыя заканадаўчыя і выканаўча-распарадчыя органы рэспублікі. У студзені і лютым 1921 г. ЦВК БССР зацвердзіў Палажэнне аб Прэзідыуме ЦВК Саветаў Бела- pyci, Палажэнне аб Савеце Народных Камісараў ССРБ, Палажэнне аб членах Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта ССРБ, Палажэнне аб павятовых выканкомах Беларусі.

У снежні 1921 г. адбвіўся Трэці з\'езд Саветаў ССРБ, які зацвердзіў Палажэнне аб валасных выканкомах і сельсаветах, а ў кастрычніку 1922 г. ЦВК БССР за- цвердзіў новае Палажэнне аб сельскіх Саветах, валасных і павятоввіх з\'ездах Саветаў і іх выканаўчых камітэтах, Палажэнне аб гарадскіх Саветах. Дзейнасць нарматыўных актаў РСФСР на тэрыторыі БССР рэгулявалася Дэкрэтам Прэзідыума ЦВК БССР ад 24 студзеня 1922 г. «Аб сіле для ССРБ дэкрэтаў і распараджэнняў РСФСР». Тым самым было завершана пачатковае будаўніцтва прававой базы дзейнасці вышэйшых і мясцовых органаў дзяр- жаўнай улады ў рэспубліцы.

Аднаўленню народнай гаспадаркі Беларускай CCP спрыялі нарматыўньш акты, прынятыя ў РСФСР і БССР у сувязі з увядзеннем новай эканамічнай палітыкі. У ca- кавіку 1921 г. бвіў вьщадзены Дэкрэт Усерасійскага Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта «О замене продовольственной и сырьевой разверстки натуральным налогом». Згодна з гэтым дэкрэтам, у БССР быпі вьщадзены акты, якія дазвалялі свабодна гандляваць харчовымі прадуктамі. У верасні 1922 г. ЦВК БССР выдаў Закон