Титул XIII. Об обязанностях квестора
1. Ульпиан в отдельной книге «Об обязанностях квестора». Создание квестуры восходит к глубокой древности, она относится к более раннему времени, чем любая другая магистратура. Так, например, Гракхан Юний сообщает в 7-й книге трактата «О властях», что даже сам Ромул и Нума Помпилий имели двух квесторов, назначенных не ими самими, а избранных народом.
Но насколько сомнительно, существовали ли квесторы в правление Ромула и Нумы, настолько ясно, что они были при царе Тулле Гостилии. Действительно, древними чаще высказывается мнение, что Тулл Гостилий первым установил в государстве квесторов. § 1. Юний, Требаций и Фенестелла пишут, что квесторы с самого начала назывались так по способу расследования (quaerendi). § 2. Некоторые из квесторов обычно участвовали в распределении по жребию провинций на основании сенатусконсульта, принятого в консульство Децима Друза и Процины[102]. Но, разумеется, не все квесторы участвовали в жеребьевке при распределении провинций; исключались кандидаты принцепса, поскольку они занимались только оглашением в сенате посланий прин-principalibus in senatu legendis vacant. 3. Hodieque optinuit indifferenter quaestores creari tam patricios quam plebeios: ingressus est enim et quasi primordium gerendorum honorum sententiaeque in senatu dicendae. 4. Ex his. sicut dicimus, quidam sunt qui candidati principis dicebantur quique epistulas eius in senatu legunt.
XIV DE OFFICIO PRAETORUM
1 Ulpianus libro vicensimo sexto ad Sabinum Apud filium familias praetorem potest pater eius manumittere.
2 Paulus libro quarto ad Sabinum Sed etiam ipsum apud se emancipari vel in adoptionem dari placet.
3 Ulpianus libro trigensimo octavo ad Sabinum Barbarius Philippus cum servus fugitivus esset. Romae praeturam petiit et praetor designatus est. Sed nihil ei servitutem obstetisse ait Pomponius, quasi praetor non fuerit: atquin verum est praetura eum functum.
Et tamen videamus: si servus quamdiu latuit, dignitate praetoria functus sit. quid dicemus? Quae edixit, quae decrevit, nullius fore momenti? An fore propter utilitatem eorum, qui apud eum egerunt vel lege vel quo alio iure? Et verum puto nihil eorum reprobari: hoc enim humanius est: cum etiam potuit populus Romanus servo decernere hanc potestatem, sed et si scisset servum esse, liberum effecisset. Quod ius multo magis in imperatore observandum est.4 Idem libro primo de omnibus tribunalibus Praetor neque tutorem neque specialem iudicem ipse se dare potest.
XV. DE OFFICIO PRAEFECTI VIGILUM
1 Paulus libro singulari de officio praefecti vigilum Apud vetustiores incendiis arcendis triumviri praeerant, qui ab eo, quod excubias agebant nocturni dicti sunt: interveniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. Erant autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset evocabatur: fuerant et privatae familiae, quae incendia vel mercede vel gratia extinguerent, deinde divus Augustus maluit per se huic rei consuli
цепсов. § 3. В настоящее время квесторы избираются без всякого различия как из патрициев, так и из плебеев, ибо (этот пост) является доступом и как бы началом к прохождению магистратур и участию в сенатских дебатах. § 4. Некоторые из них, как мы уже говорили, называются кандидатами принцепса. Они оглашают в сенате его письма.