раста Etconstitutioneslegum LIBERTATUMQUE EXERCITUS ZAPOROVIENSIS...

caverit filio suo filiam Gagani, hoc est principis Cosacorum, Post glorificatus in excelsis idem iustis- simus Index Deus pro multiplica­tis iniquitatibus et peccatis, mul­titudine poenarum punitam ean­dem Cosaticam gentem deiecil, humiliavit et vix non aevelerna depressit ruina.

ultimam sui ruinam militaribus sumptibus, pro innumeris heroi­cis aclionibus ac bello consecra­tis cruentis laboribus, voluerat Cosacos in regularem militiam transformare, urbes ditioni suney adigere, iura ac libertates ever­tere, Exercitum Zaporoviensem, in inferioribus partibus Boryslhenis degentem, eradicare et nomen eius in aeternum delere, quo­rum omnium evidentia erant et nunc exstant indicia, documenta ac initia; tunc praefatus piae me­moriae Dux Illustrissimus, Ioannes Mazeppa, iusto motus zelo pro in­tegritate patriae legum ac liber­tatum Exercitus Zaporoviensis, et anhelanti desiderio flagrans, in diebus Ducatis suae praeemineo* Iiae intueri, et post decessum suum propter aeviternam nomi­nis sui memoriam, eandem pat­riam nostram, ac Ulrtimque Exer­citum Zaporoviensem non modo ' intactis, verum ampliatis et auc­tis libertatibus florentem relin­quere, contulit sese invictissimae protectioni Serenissimi ac Poleti- Iissimi Regis Sueciae Caroli XlI speciali divina providentia cum copiis suis in Dcrainam diversi, insistendo vestigiis antecessoris sui piae memoriae Strenuissimi Ducis Theodati Chmielniccii, qui cum Serenissimo Rege Sveciae S-ae R-ae Maiestatis univoco avo Carolo X, unanimi consensu et Stratagcminatum industria in eli- beranda patria sua e gravi protunc Polonica servitute conferens, non minus sortitus votis suis con­forme auxilium, pro divertendis armis Polonicis. Et quamvis im­mensa indicia Dei, tam zelosa pie defuncti Ducis intenta, contra­rio mutabilis bellorum sortis even­tu non solum eluserint, sed ip­sum quoque hic Benderae iura mortalitatis subeundum adigerint; attamen orbatus post obitum an­tesignani sui Ducis Exercitus Za- poroviensis, non desperans optan­dam sibi libertatem Collocansque firmam spem in auxilio Dei, in protectione Seneressimi ac Poten- Iissimi Regis Sueciae atque in insta sua causa, quae semper tri­umphare solet, ad promovendam eam proplerque meliorandum mi­litarem Ordinem constituit com­muni officialium Generalium lau­do insistens approbanti vota sua Serenissimi Protecloris Noslri S-ae R-ae Maiestalis Sueciae menti eli­gendum novum Ducem, cuius elec­tionis praefixo tempore, cum in competenti huic actui electoral! Ioco prope Benderam ad ineundum publicum consilium cum Praeside suo, Domino Constantino Hordienko, Altamano Praetoriano, convenisset, tum omnes non dissono animo cum Generalibus_jOfficiaIibus cum­que missis ab Exercitu Zaporo- viensi in Siecz degenti, in unum pro veteri consuetudine fogibus­que antiquis ehgerunt sibi Ii- beris volis Dnceni Dominum Do­minum Philippum Orlik, dignum ttuiiae Ducalis dignitatis capacem- que, cum auxilio divino, su Ifra- gante sibi S-ae R-ae Maieslalis Sueciae, alia rerum Iiilelligen- tia et experientia munus hoc Du­cale in praesenti turbido statu onerosum et periculosum baiulare, de publicis pa Iriae nego Iiis sol i ci­tam animo volvere curam, con­sulere, regenda regere ac diri­gere.

I.

Quoniam inter Ires virtutes Theologicas fides primatum teneat locum,- ergo in Jirimo hoc pun­cto de Fide Orlbodoxa Oricnlalis Confessionis opus exordiendum sit, qua sicut semel gens stre­nua Cosatica dominantibus ad­huc Principibus Cosaricis a sede Constaniinopolica Aposlolica illu­minata, ita et nunc fortiter in illa perseverans, nulla unquam exotica religione agitata fuerat; neque ignotum esi, gloriosae me­moriae Ducem Theodalum Chmiel- niccium cum Exercilu Zaporo- viensi non ob aliam causam prae­ter iura Iiberlalis commotum fu­isse iustaque contra Remjiublicam Polonam arma arripuisse, solum pro Fidc sua Orthodoxa, quae va­riorum gravaminum compulsu a Jiolesiate PoIonorum coacta fue­rat ad unionem cum Ecclesia Ro­mana; post Cxtirpatani quoque e Jialria Neoromanam exoticam Re­ligionem, non alio motivo cum eodem Exercilu Zajioroviensi gen- Icque Rossiaca Jirolectione Im- pcι^,ii Moscovitici dedisse el libe­re se subdidisse, solum ob Re­ligionis Orlhodoxae unionem.

II.

Sicul omne dominium integ­ritate limitum inviolata consistit et Stdiililur, ita el Parva Rus­sia, patria nostra, in suis limiti­bus, jiactis conventis a Reptib- Iica Polona₁ pracfn Igita Porta QtLOmanica el Imperio Moscovi- Iico confirmatis, praecipue in his, qui ad flumen Siucz sub regi­men Tlieodali Cmielniccii ab ea­dem Reptiblica Polona possesioni Ducali Exercitiisqirc ZaporOviensis adseiti, in Jierpetum restituti ct robore pactorum confirmati, vim praeiudiciumque Jialiatur, obliga­tionis erit Illustrissimi Ducis tem­pore Tractatuum S - ac R - ac Maiestatis Sueciac circa hoc ne­gotium agere curam et forti­ter qua JioLesL arte valere, ubi res agendi interfuerit obstare, praesertim vero Supjilici jircce S-aιn R-am MaiestaLeni Dominuin Siiitni Clenieiilissiinitin, Iaiiqiiaii! tutorem, defensorem ac protecto­rem compellare, ut S-a Sua Maie- stas nemini permittat nomnodo le­ges et libertates, ast et limites pat­rios violare sibique appropriare.

„ I».

Quoniam originem suam ge- neologicam gens antea Cosarica, post nominata Cosalica a stre­nuis es invictis Gelhis ducit de- Sumilque, insuper et iura ami­cae vicinitatis stricto imo sympa­thico amoris nexu eandem gen­tem Cosalicam cum Dominio Cry- mensi accopulat Coniungitque, cum quo non semel Exercitus Zaporo- viensis unionem armorum inive­rat ac auxiliares vires in luitio­nem sui patriae et libertatum sua­rum assumpserat. Igilur quantum in praesenti rerum statu possibile sit, curandum sibi ducat Illu­strissimus Dux apud Serenissimum IIamim per legatos renovandam veterem cum Dominio Crimensi Confralernitatem colliganda anna et confirmandam perpetuam ami­citiam, quibus in successum vi­cinae regiones animadversis ne ferantur audaci nisu in ambi­tum Subiugandae sibi Ucrainae invimque ipsi inferendam. Per­acto autem bello cum Domi­nus Detts auxilio suo benedixe­rit neoelecto Duci cum opta­bili votisque nostris conformi pa­ce Tesidenliam Ducalem possi­dendam fore, Iunc omni virium intensione et perspicaci diligen­tia attendere huic pro munere ministerii sui obligatus fuerit, ne in minimo quoque cum Dominio Crimensi stabilitum foedus et con- fraternitas licentioso ex nostra parte exorbitantium ausu laeda­tur Violelurque, qui assuetudine peccandi Inhabiluali non solum iura vicinitatis ac amicitiae, ast et foedera pacis rumpere et vertere non erubescunt.

IV.

Exercitus Zaporoviensis Infe­rioris Borysthenis partis uti im­mortalem sibi gloriam innumeris heroicis actionibus terra marique promeruit, ita et amplis benefi­ciorum privilegiis praemiatus fue­rat pro communi suo commodo et usu, sed cum Imperium Mosco- viticum procurando varios mo­dos ad opprimendum depraedan- duinque illum erexerit in fun­dis ac ditionibus ipsius propriis tutn oppida Samariensia₁ tum et Ibrtalicia ad Borysthenem situata, quo actu in piscando et venan­do eidem Exercitui Zaporoviensi praepedimentum, damnun, iniu- riatn, praeiudicium ac depressio­nem intulerat. Ad extremum se- detn militarem Siecz antemurale Zaporovicnsium Iugibundo Marte in rumam redigerat, Igilur post conclusum ulinatn felici eventu bellum (si nunc praefatus Exer­citus Zaporoviensis easdem ditio­nes suas et Boryslhenem a vio­lenta Moscoruin possessione non vindicaverit) curandun⅛ impen­det illustrissimo Duci inter pac­ta S - ae R- ae Maiestatis Sue- ciae cum hnperio Moscovitico de alma pace convenienda, ut Bo­rysthenes et fundi Exercitus Za- poroviensis ab oppidis et fortali- ciis Moscovilicis evacuentur ac pri­mitivae possessioni eiusdem Exer­citus restituantur, ubi in suc­cessum neque fortalitiorum ex- truendoruin, neque oppidorum pagorumque cum praefixo liber­tatis termino siluandorum, neque alio aliquo modo et praetextu devastandarum harum Exercitus Zaporoviensis ditionum ul|i un­quam non modo concedenda sibi ab Jllustrissimo Duce licentia, verum et omne Exercitui Zapo- roviensi in tuitionem earum ad­hibendum sit suffragium.

V.

Civitas Terechlemirow quoni­am ab antiquo possessionatus iure ad Exercilum Zaporoviensem In­feriorem ferebatur Xenodochii­que ipsius titulo fungebatur, igi­tur et nunc liberata u tinam pat­ria nostra de servitute Moscoviti- ca non praetermittet Illustrissi­mus Dux eandem civitatem Te- rechlemirow Exercitui Zaporovien- si Inferiori cum omnibus attinen- tiis et cum traieclu ibidem ad flumen Borysthenis existente res­tituendam, Xenodochium in ea pro Cosacis longo senio praessis extremaque egestate oppressis, atque cicatricibus lassatis, sumptu publico erigendum, nec non vic­tum et amictum illis procuran­dum fore. Itidem Borysthenem de­super a Perevoloczna ad inferiora meantemloca, traiectum Perewolo- censein ipsamque urbem Perewo- Iocznam cum oppido Kereberda et (Iiiviuin Worsklo cum molinis, in Chiliarclialu Poltaviensi situatis, et fortalicium Kodacensc cum omni­bus accidentiis tenebitur Illustris­simus Dux successoresque eius pro veteri Icguin ac privilegio­rum iure penes Exercitum Znpo- IOvietjsetn conservare, nemini de Spiritual· et Seculari Ordine pri­morum concessa in Boryslhene a Perevoloczna ad inferiores eius paries piscandi Iale sumenda li­bertate ; singulariter in campis desertis Iluvii, Huvioli et omnia Ioca signata usque Oczacoviam nullius alii solum Exercilus Za- porovicnsis usum ac possessionem concernere debent.

VI.

Si in absolutis Dominiis glo­riosus ac statui publico utilis ob­servatur in hoe ordo tam in sa­go, quam in toga, de cominuni patriae commodo privata ac pub­lica absolvi soleant consilia, in quibus et ipsi absoluti Domini Jiraesentia Maiestatis Suae emi­nendo non renituntur consensum suum communi Minislrornm Con- Siliarioruinque suorum arbitrio et Jaudo submittere; et quidni in libera natione talis salutaris ob­servaretur ordo? Qui el in Exer­citu Zaporoviensi anleactis Iem- poribus pro veteri libertatum iure penes Ducales fasces con­tinebatur et Coniinuebatur, ta­men cum nonnulli Exercilus Za- ρorOviensis Duces usurpata sibi contra omne fas et aequum ab­soluta potestate, statuerint prop­ria authorilate hanc legem : Stc VOLO, SIC ICBEO. Qtio despolico itire Ministerio Ducali incompe- Iente introducti sunt iti patriam et Exerciltim Zaporoviensem mul­ti disordines, legum et liberta­tum eversiones, publica grava­mina, violentae el appretiatae officiorum militarium dispositio­nes, levis Generalium, Colonello- rum el insignium commilitonum aestimatio, igitur Nos Generales, Attamanus Praetorianus et lotus Exercitns Zaporoviensis. pacium fecimus Statuimusque cum Illu­strissimo Duce in actu electio­nis Suae Excellentiae talem le­gem in perpetuum in Exercitu Zaporoviensi conservandam, ul in patria nostra Primores essent Coiisiliarii-Generales Officiales, tam respectu Minisleriorum suorum primariorum, quam continuae ad Ialus Ducum residentiae; post illos autem consueto ordine Co- Ionelli civiles simili publicorum consiliariorum charactere dignen­tur,· insuper de quolibet chiliar- chaiu singulos insignes vetera­nos, prudentes et bene meritos viros pro ineudo publico consi­lio cum consensu Ducis eligen­dos fore necesse est, cum qui­bus Generalibus primoribus, Co- IoncIIis el Generalibus Consilia­riis consulendum expedii moder­no Illustrissimo Ouci et succes­soribus eius de integritate patriae, de bono eius communi, et de omnibus negotiis publicis, nihil sine praevio ipsorum consilio et consensu, privata aulboritale in­choandum, statuendum el effcc- Iuandum. Qua propter nunc cd electionem Ducalem unanimi om­nium laudo assignantur Iria Ge­neralia Consilia, cpiolibel anno in Rcsidenlia Ducali obeunda. 1-muin inter festa NalivitatisChristi. 2-dmn inter festa Paschalis. 3-linm feri­is protectionis Beallissimae Dei­parae, quibus consiliis non so­lum Colonclli cum suis Odiciali- bus et Cenlurionibus, non solum ex omnibus Cliiliarchatibus Gene­rales Consiliarii, asl cl de Exer­citu Zaporoviensi Infcriori pro attendendo el consultando lega­li praemisso Ducis inandalo de­bito obligationis iurc obstricti te­nebuntur adesse el prodesse ni­hil de praefixo tempore praeter­misso; ubi quidquid ab Illustris­simo Duce publicum consilium concernens proponetur, huic loti pura mente exclusis omnibus pri­vati sui el alieni lucri respecti­bus, sine nefario livore el zelo vindiciae, recta subministrare con­silia obligati fuerint adeo, ne haec perficiantur cum ulla ho­noris Ducalis detractione, cum publico patriae gravamine, rui­na absit vero et. pernicie. Si ve­ro extra hos praefatos Genera­libus Consiliis praefixos Ierminos contigerint aliqua negotia irre­missibili Ier curanda, corrigenda ei expedienda, tunc !Iluslrissiinus Dux pollebit omni potestatis et auctoritatis libertate regendorum Jirigendorumque talium negotio­rum cum consilio Generajiiun Primorum. Itidem si pervenerint aliquae Iiterae de extraneis reg­nis ac regionibus ad Illustrissi­mum Ducem destinatae, tunc eas oportebit excellentiam suam Pri­moribus Generalibus communica- loram r Csponsoriasque manifes­taturam, neque Occukalurain fo­re Corrcspondcntias Itlerales, prae­cipue exoticas, CtiIIas, quae pos­sunt Iiilegritaii patriae bonoque publico damnum inferre. Ut vero eilicatior interveniat Duci in pe­ragendis secretis el publicis con­siliis cum Generalibus Primori­bus, ColoneHis Generalibusque Consiliariis communicativa confi­dentia, cuilibet eorum in obeundo officio suo, fides patriae, fideli­tas candida Duci, observantia mu­nerum ministerio ∙suo corporaliter secundum formam i uramenti pub­lico laudo contextam furanda sil. Et si Cjtiid aequi Laii dissoni ac devii legibus Iibertalibusve no­civi et patriae inutilis in Illu­strissimo Duce annoteretur, Umc І І dem G enera les ColoneJIi el Con­siliarii activa vocum Uleniur li­bertate, privalim ve, sive cum il extrema et irremeabilis exigent necessitas publice in consilio ex­probrandi Suain Excellentiam, ei de violandis legibus ac libertati­bus patriis interpellandi sine de­tractione Inininiaque summi Du­calis honoris laesione; pro quibus exprobrationibus non indignan­dum sil Illustrissimo Duci, neque vindicandum, imo Iransversis cor­rigenda procurabit. Singulariter quilibet Generalium Consiliario­rum in suo Cliiliarchntu, de quo in Curules Consiliariaius publici electoral! voto promovebitur for­tem se aget insimul cum Colo- nello Civili in attendendo Ordini dirigendoque, illo communis con­silii remigio, contra audenter eundo Intuitionem Iiiiuriandac ag- gravandaeque plebis. Et sicut Ge­nerales Primores, CoIoneHi Ge- neralesque Consiliarii obligatis se de COrreIativo iurc tenentur ad Ciilluandum Illustrissimum Ducem omni observantia, ad praestan­dum ipsi debitum honorem cl fidelem Obedienliani, ita et Illu­strissimo Duci expedit mutuo ip­sos observare, pro commilitoni­bus et non pro servis habere et Inancipaliter sibi assistentibus cen­sere, Iioncogcndo illos consulto in Vilipcndium personarum ad adstandum sibi publicum incon- gruuin et indecorum, praeter ubi hoc occasio et necessitas expo­stulabit.

VII.

Si quis ex Primoribus Ge­neralibus, Colonellis, Generali­bus Consiliariis insignibus Com- Iiiililoiiibiis Caeterisque omnibus Ofitcialibus, insuper et gregariis, crimenve laesi Ducalis honoris nefario ausu commiserit, aliove aliquo casu culpabilis apparue­rit, tunc tales criminis reos ipse Illustrissimus Dux privata Sua vindicia et activitate punire non debet, sed Ialis Criininalisve, ac- Cidenlalisve causa Geiirrali Indi­cio Commitieuda sit, unde qua­lis non in favorem, neque hypo­crisis feretur sententia, cuilibet hire victo Stibeiitida restet.

VlIL

Per eosdem Generales Pri­mores, continuo Ialeri Ducis ad­haerentes, omnia publica nego­tia, quae a cuius munere mini­sterii dependebunt, deferenda sint Illustrissimo Duci, et declaratio, recipienda non vero per domes­ticos Ducis particulares servos, qui miliis Jegiililatibtis, interpo­sitionibus negoliisque militaribus immiscendi, ac absolvendis lega­tionibus vel minimis publicis ap­plicandi sint,

IX.

Quoniam ab antiquo in Exer­citu Zaporoviensi semper 'Ehesau- rarios Generales fuisse scimus, qui aerario publico, molinis omni- bttsque publicis proventibus et tributariis pensionibus attende­bant, ac omnia Iiacc pro Iibitii et assensu Ducis disponebant, igi­tur et nunc talis ordo commu­ni pacto statuitur et immutabili Jege constituitur, ut Iiberala uli- nam Palria nostra de Moscoviti- co iugo, indicio Ducali ct con­sensu publico eligatur Thesau­rarius Generalis, vir insignis, eme­ritus, dives opum et rectus cor­de, qui aerario publico suam tu­telam impenderet, molinis el om­nibus reditibus attenderet, IlJis- Vquenecessitali publicae, non ve­ro suae privatae, stante senten­tia Ducis, succurreret. Ipsc autem Illustrissimus Dux supra publi­cum aerarium redilusque ipsum concernentes, nullum debet exten­dere ius et praetensionem, neque personali usui vertere, Sua con­tentus sorte et reditibus clavam et personam Ducalem spectanti­bus, scilicet inducta Cliiliarchatu Hadiacensi, districtu Szeplacovien- si, bonis Poczepoviensibus ct Obo- Ionensibtis Caeterisque proventi­bus, publico laudo antiquitus mu­neri Ducali destitutis; plus vero Illuslrissimo Duci ditionum bo­norumque Exercilus Zaporovien- sis commuuium, ne sil absoluta potestate usurpandum aliisque mi­nus de patria meritis, praecipue monachis, praesby teris, viduis iin- prolibus, tribunis plebis grega­riisque servis, aulicis et priva­tis personis distribuentium. El non duntaxat modo lateri Duca­li applicandus Tbesaurarius de­bet eligi et ad stabiliendam Du­calem sedem praesentaneus esse, verum etiam in quolibet Chiliar- chaludiioThesaurarii pariteriura- Ii viri insignes et locupletes ex communi Colonelli ac Ulriusque status equestris et plebeii prae- sidum laudo asserendi, qui Chi- Iiarchalus Civiliumque reditus et publica tribula scirent, ac illa Iiitellae erogationique suae com­missa haberent, nec non omni anno rationem villicationis suae redderent. Hi ergo Thesaurarii Chiliarchatumn habita correlati­ve dependentia a Thesaurario Ge­nerali munere suo fungentur in Chiliarcliatibtis suis debitos pub­lico aerario reditus investigandi, illos colligendi manibusque Ge­neralis Thesaurarii retribuendi. Dominis CoIoneIlis autem nullum itidem praetendendum sit inte- resse aerarii Chiliarchalus, sed contenti esse debent proventibus et beneficiis officii sui.

X.

Sicut omnis partiae Exerci- t usque Zaporoviensis ordo pro munere ministerii ab Illustrissi­mo Duce regendus Introspicien- dusque sit, ita praecipue solici-

tu

ta cura huic invigilandum incum­bit, ne populo gregario et ple- beio nimia imponentur gravami­na, Opressiones et violentae ex­torsiones, quibus compulsi, reli­ctis suis incolatibus, aliena solent petere regna et extra patrios Iimiles pro allevandis tantis one­ribus commodiorem, molliorem placidioremque quaerere vitam. Qua propter ne Domini Colonel- li, Centuriones, Altamani, Ofiici- ales ac Tribuni plebis plus aude­ant operationes suas domesticas familiares et particulares, gre­gario plebeioque hoc, praesertim, qui nec ministerio eorum stric­ta dependentia subditur, nec personalem concernit possessio­nem, expedire falcandum Ibenum, ad colligendam messcin, ad mu­niendos aggeres adigere, rapinis Violcnlaque fundorum emptione, vim inferre, pro vili aliqua cul­pa de tota Subslanlia mobili ac immobili spoliare. Artifices absque solutione ad perficienda domes­tica artem ipsorum Ineclianicam Spectautia opera cogere Cosa- cisque privatas missiones absol­vere, tenebitur Illustrissimus Dux ea, qua pollet activitate, tantos abusus prohibere ipseque illos imitando exemplo evitare, atque adimplere. Quaiidoquiiletn vero omnia gravamina et rapinae in oppressionem miserae gentis ple- beiae Origiuem suam ducunt de ambitionis pretio subsellia peten­tibus et appetentibus, qui non fidendo nec fundando se in me­ritis ambiendoque insatiabili ap­petii u pro privato suo lucro cu­rules equestres plebeiosque cor­rumpunt captantque Ducis ani­mum illicio munerum, quibus ni­tuntur sine liberis volis contra ius et aequum in apicem dig­nitatum Chiliarclialiutn Caelero- I-Iimqne Ininisleriortim. Igirur se­rio statuitur, ne Illustrissimus Dux omni munerum genere res- pectibusquc ductus ulli praevia appretiatione fasces Chiliarcliales aliaque equestria et plebeia offi­cia conferat, vique illata in illa intrudat, sed semper tum equest­res cum cl p!ebcii OlIiciaIes, et praesertim Colonelli eligendi sint liberis vocibus ct volis, et post Cleclioneni Ducali pol estate con­firmandi; tamen Iiortim Tribuno­rum electio non sine consen­su Ducali celebranda absolven- daque sit. Eandem legem incum­bit cl Coloiiellis observare, nec appretiata dextra privalisque res­pectibus sine liberis totius dis­trictus Stifiragiis, Centuriones ali- osque Ofiiciales creaie ac prop­ter particulares offensas de offi­ciis deponere.

XI.

Aiduae Cosacoruni uxores Orbataqiie illorum proles, domus

ІЗ

Cosalicae et uxores, eorum ab­sentibus maritis, cum operi bel­li vel quibuscunque servitiis mi­litaribus accincti fuerint, ne ad ulla ferenda plebi debita ac communia onera adigantur, extor­sionibus Iribulariis aggraventur pactum Sancilumque esi.

XII.

Non minus Civilatibus Ucrai- nensibus inde oritur imponi- Iurque gravamen, quod multae villae in subsidium publicorum onerpin stricta antea dependen­tia illis incorporatae ad posses­sionem variorum Ienularioruiii spiritualium Seculariuiuque re­dactae fuerinl, incolatis autem illas plebs extenuata obligatur sine omni alleviatione eadem fer­re onera, quae cum subsidio avulsarum redeclarumqiie villa­rum baiulaverat. Igilur pacifica­ta a bellorum turbine Iibcra- Iaquc a Moscovilica servitute patria nostra Generalis statuenda adimplendaque sil pcr_z destitu­tos Coinmissarios Revisio omni­um publicae sortis ditionum pos­sessarum, atque alto Genera­lis in praesentia Ducis Consilii, indicio Coinmillenda, cuius lau­do Sanciloque statuetur: cui com­petit, et cui non possessione bo­norum ac ditionum communium frui, et qualia sint possessori­bus vectigalia qualisque Obedieulia a subditis praestanda. Simililcr et exinde miserae abiectaeque ple­bi augentur gravamina, quod mul­ti Cosaci locupletiores, plebei os sub praetextu vicinitatis i uris di­tioni suae adscilos protegunt ab omni onere urbano villanoq tie. Mercatores vero opulentiores glo­riandi turn Iiberlationibus Duca­libus, cum et protectrici CoJo- Iiellormn tutela evitaut baiulan- da publica onera sibi competen­tia ren І Ieiitquc praestando sub­sidio miserae plebi. Qua propter Illiislrissiiiius Dux Universalibus suis non praetermittet restituere tam rusticos a Caesaris protectos, quam et mercatores tolerandis publicis oneribus probibereque, ne amplius protegantur.

XIII.

MetropolisUrbs Rossiae, Kiio- via, Caeieraeqtie Ucrainae civitates in omnibus suis legibus ac pri­vilegiis aeqtio iure collatis, invi­olatae ac intactae ut conserven­tur, autlioritate huius Acltis EletN toralis Sialuilui' et confirmandum boc Stip tempore Ducali potesIa^j li Commillilur,

XIV.

Inter caeleva gravaminum ge­nera, quibus plebs et gregarii Cosaci in Roxolana patria nostra Oppriiminliir, non potest dari major populi depressio el exte­nuatio, quam quae proinanal ex

14

congressu adeuntium, redenlium, itinerariorum ex Sancitisque im- praelicato iure publicis vehicula­riis cursibus concomitantibus et honorariis, quibus misera plebs et Cosaci gregarii ad incitas redacti; quoniam mulli et innumerabiles peregrini et patriti cuiuslibet sta­tus et ordinis sive in publicis, sive privatis suis negotiis iter sibi con­fixum capessendo pct Roxolanas Ulriusque partis Borysthenis ur­bes ac villas, saepissime vero et servi personales non solum Du­cis, sed CcneraIium Primorum, Colonellorum, Centurionum et in­signium Commilitonum, insuper el Spiritualium praesidum obe­undo qualemcunque missionem. Nonnulli autem suo studio el ne­cessitate accingendo se itineri co­gunt urbium, oppidorum et pa­gorum praesides ad offerenda si­bi insolita honoraria, victum, po­lum, vecluram, concomitatum el vigiliam. Multi autem tales dan­tur impii raptores, praecipue ex servis, qui nulla prorsus prae­missa necessitate assignant immen­sum numerum vehiculariorum equorum, quem cum praesides urbani sive villani adimplere ne­queant, Iunc probrosis verbis ac verberibus consulto ad implen­dum adigunt, ut illos praefati Praesides de al Ievialione conve­nienda pecuniariis placeant offer­toriis. Nonnulli vero vectorios equos secumducunt, el sive illos vendicant, sive vendunt. Solent etiam dari multi inter Genera­les, Colonelfos Caelerosque spiri­tualis et secularis Ordinis Primo­res, qui praesides urbanos adi­gunt ad reparandos suos sumptu civili currus, ad praeparanda et Cxtradcnda servis suis varii ge­neris indumenta; insuper non eru­bescunt Curias sollicitare exi- gereque per substitutos ac in­structos serves acromata aliaque coquinae suae necessaria. Interen 'Ct ipsi Praesides captando sibi benevolentiam respeclusque et appetendo gloriatu nominis sui omnem transeuntibus quamvis in suis privatis el non in publicis negotiis Primoribus servisque eo­rum accommodant SuiIicientiam. Saepc etiam, et ipsi Praesides, praesertim oppidorum el villa­rum hilari vultu acceptant cap- Ianlque occasiones praestandae Hospilalitalis advenis, quibus sup­peditato exiguo victu et potu, sub praetextu tantae hospitalita­tis sumunt varios potus ac satis bibunt, victualia autem inter se distribuunt, inserendo haec om­nia codicibus Tatiocinariis inter expensas, qua de causa plebem non solum debilis et vectigalibus Irilmtis aggravant, verum ad ex­tremam egestatem redigunt. Igi­tur Illustrissimus Dux pacificata patria e praesenti Iurbine et vin­dicata illa a iugo Moscorum, in­stituere non gravabitur cum alie- vialione populi publica, in om­nibus regiminis sui urbibus ta­lem ordinem, ut in qualibet ci­vitate iuratus sit Thesaurarius, dependens a Thesaurario ChiIiar- clialus, qui omnibus reditibus et expensis publicis cura et tutela sua attenderet, et. vera codici­bus rationariis annecteret, ex quo­rum calculatione singulis annis perficienda, si convictus fuerit in debilis et in iustis expensis, tunc hoc proprio ipsius aere in recompensam civitati restituen­dum sit; qua propter codicibus expensi inserendum ipsi incum­bit, in quovis negotio itineri ac­cinctus fuerit, cum cuius Iileris salvi passus eL qualis in illis ex­primetur viatica commoditas. El praecipue IllustrissinmsDux appli­cabit salutiferam curam aci exlir- pandum in patria nostra publi­cum vehicularium cursum, con­comitatum et exlorsiva vehicu­laria et honoraria, conformando se stalui externarum regionuiTT, in quibus nullibi observatur ta­lis impia plebique gravis consve- ludo. Pro transferendis autem literis exemplo el ritu peregri­norum Dominiorum, instituet Illu­strissimus Dux publico Stimplu in cerlis regiminis sui Chiliarcha- tibus cursum publicum, de quo in Generali Consilio fusius et eilicatius consulendum, pactan- dum el constituendum sit.

XV.

Quandoquidem arendae pro stipendio annali Companiae et Serdiucis, aliisque expensis pub­licis Constiluiae communi oneri ⅛b omnibus incolis Roxolanis, equestribus et plebeis; itidem Slaliva Companiensia et Serdiu- censia incommodo et aggravatio- ni imputantur, igitur Iam aren­dae, quam el praefata slaliva refi­cienda sint et omnino delenda. Undc autem Thesaurus publicus ruina tus pro expediendis publi­cis negotiis, adimplendisque ex­pensis reparandus Tesliluendus- que et quantae copiae stipendia­riae equestres et pedestres post peractum bellumad Ialus illustris­simi Ducis in serviiiis militaribus conservandae sint, hoc in Gene­rali Consilio diiudicetur et sta­bilietur.

XVI.

Saepissime misera plebs cla­mat vinilictam, qIiaerulosque in­terponit dolores, quod tam Te- nularii induciae, quam et Commis- sarii Nnndinarii inultis illam, iis­que insolitis ac innumeris in­festant extorsionibus, quibus ob­stantibus datur misero homini impossibilitas libero passu nun­dinas adeundi, viles res pro sub­sidio egestatis suae vendendi, aut pro domestica necessitate ali-

IC

quid comparandi absque vectiga­li nundinario; et si vel in mini­mo culpabilis apparuerit, tunc a capite usque ad calcem spoliari a Commissariis Nundinariis de­bebit. Igitur tenutarii inductae eorumque sibstiluti de his so­lum mercibus, et tantum de in­ductione el evectione earum ad publicum aerarum exigant, quan­tum Universales contractus Iite- rae sonabunt, nihil prorsus su­pervacanei a mercatoribus extor­quendo. Itidem Commissiarii Nun­dinarii, ut solum munus nundi­narium ab iis, qui ad hoc sunt obligati et non ab egenis homi­nibus provendenda vel compa­randa vilire domesticae necessi­tatis causa nundinas adeuntibus recipiant. Nulla iudicia non tan­tum in causis criminalibus, sed et in accidentalibus peragant, neque insolitas extorsiones el gra­vamina populo el civitatibus in­ferunt, attendet huic Illustrissi­mus Dux sagaci mente, solita cu­ra et Ducali autboritale, cuius magno animo omnia in patria regenda ac corrigenda iura li­bertatis publicae inviolabili obser­vantiae et tutelae, Pacta autem illa el Constitutiones efficaci exe­cution! committuntur, quas Sua Excellentia subscriptione manus propriae et sigillo publico, sed cl formali Juramenlo dignata est confirmare. Quod se taliter habet:

Ego Pliiiijipus OrIik, N coele­ctus Exercitus Zaporoviensis Dux, iuro in Dominum Deum, in Tri­nitate Sancta glorificatutn, supra hoc : quod emn fuerim liberis vocibus et volis pro veteri lege el Consvetiidiue patria, cumcon- senstt S-ac R-ae Maiestatis Sue- ciae, Protectoris Nostri, a Genera­libus Primoribus el a toto Exer­citu Zaporovieusi, ad latus eius­dem S-ae R-ae Maiestalis, et ad rippas inferiores Borystenis exi- Slente per legatos electus, decla­ratus et evectus, in insignem prae­eminenti am Ducalem, uti haec omnia Pacta el Constitutiones, hic annexas et unanimi consilii sen­su in Actu praesentis electionis inter me et eundem Exercituni Za- poroviensem conventas, in Iegetn adductas et stabilitas in omnibus punctis, commatibus ac periodis et clausulis Iininulabiliicr adim­plere, amore fide et solicits cu­ra Jiro bono RoxoIonae patriae, Matris Nostrae, communi et in­tegritate eius publica ardere, in ampliandas leges ac libertates Exercitus Zaporoviensis omni qua potuero arte viriumque conatu valere ferri, nullas factiosas cum exoticis dominiis ac gentibus, el intra Jiatriam, in ruinam et qua­lemcunque eius damnificationem Cointelligentias inire, arcanas ab exteris allegationes, patriae iuri- busque libertatis nocivas Gene-

ralibus Primoribus, ColoncIlis et cuius hoc ofTicii erit revcllare, dignis et bene de patria meri­tis personis observantiam, nec non omnibus Utriusque superio­ris ct inferioris Ordinis commili­tonibus, bene se gerentibus dilec­tionem, criminis vero consciis se­cundum iurium articulos poenam exhibere et conservare spondeo et debeo ; ita me Deus adiuvet illibatum Evangelium ac innocens Passio Cbristi. Et Iiaec omnia subscriptione manus meae prop­riae et sigillo publico munio Confirmoque. Λctum Benderae, an­no Domini 1710, Aprilis 5-ta d.

contenta Pactoruminter Ducemetexercitum Zaporoviensemconventorum, in Compendiumbrevi STYLO COLLECTA